Wie het nieuws op de motormarkt een beetje volgt, weet dat de ontwikkeling van automatische versnellingsbakken een heet onderwerp is. Een aantal grote merken hebben inmiddels een dergelijk systeem of werken daaraan. Maar wat is het voordeel daarvan, en waar komt deze ontwikkeling ineens vandaan?

Foto’s: Yamaha & Mark Meisner

Zoals je in de herfst ineens overal paddenstoelen ziet opduiken in het bos, lijkt de automatische versnellingsbak dit jaar ineens bij nagenoeg iedere fabrikant in ontwikkeling te zijn. Geautomatiseerde versnellingsbakken, in welke vorm dan ook, zijn geavanceerde systemen die de rijder helpen op te schakelen bij de juiste toerentallen, of af te schakelen bij een noodstop.

Dat is niet alleen handig, omdat de rijder hierdoor meer met het verkeer bezig kan zijn, maar het kan ook helpen met het voldoen aan emissie-eisen. Een automatische versnellingsbak schakelt immers sneller door omdat de aansturende computer weet dat de motor het aankan en wat de huidige uitstoot is. In vergelijking laat een mens een motor misschien langer in een te lage versnelling doortrekken omdat deze ziet dat er over enkele meters alweer gestopt moet worden voor verkeer of een verkeerslicht. Maar ben je gewend aan een schakelpook bij je linkervoet en een koppelingshendel die je met je linkerhand bedient, dan is het toch even flink wennen tijdens een kort ritje.

Rood monopoly versplintert

Nadat er in het verre verleden al werd geëxperimenteerd met automatische versnellingsbakken voor motoren was het Honda dat lange tijd als enige motorfabrikant een automatische versnellingsbak beschikbaar had voor een aantal van haar modellen. Dit DCT-systeem, dat staat voor Dual Clutch Transmission, werd in 2010 geïntroduceerd op de VFR1200F en is in de afgelopen jaren doorontwikkeld tot een zeer efficiënt en prettig werkend technologisch hoogstandje dat zijn sporen heeft verdiend.

Sinds dit jaar zijn er een aantal vergelijkbare systemen van andere fabrikanten op de markt verkrijgbaar, of in ontwikkeling. Zo heeft BMW ASA (Automated Shift Assistant), KTM AMT (Automated Manual Transmission) en Yamaha Y-AMT (wat dan staat voor Yamaha Automated Manual Transmission). En als het nog niet gekker kan: ook Honda heeft een tweede soort systeem bedacht naast haar bestaande DCT dat de rijder helpt om een motor beter onder controle te hebben. Dat heet E-Clutch en is feite een slimme koppeling. Echter heeft deze geen invloed op de versnellingsbak.

Lees ook: Cruizen langs de Moezel

Maar wat is het effect van zo’n automaat op het gevoel dat je krijgt van motorrijden? Is motorrijden nog wel leuk als je alleen nog maar de sleutel hoeft om te draaien en aan de gashendel mag draaien? We namen de proef op de som met het systeem van Yamaha tijdens een trip naar de Eifel.

Filevreter

Y-AMT is op moment van schrijven beschikbaar (of aangekondigd) voor een vijftal modellen: de MT-07, Tracer 9, Tracer 9 GT, Tracer 9 GT+ én de MT-09. Voor onze trip krijgen we de MT-09 toebedeeld. Wanneer we deze ophalen bij Yamaha, in de buurt van Schiphol, regent het pijpenstelen en staat nagenoeg iedere snelweg in de gehele Randstad vast vanwege files. De perfecte omstandigheden voor een automatische transmissie dus. We weten immers allemaal hoeveel werk het kan zijn om iedere paar auto’s op en af te moeten schakelen. De snelheid ligt daarbij ook nog eens zo laag dat een quickshifter niet lekker werkt, dus ook met zo’n systeem zou je handmatig de koppeling erbij moeten pakken.

Maar, ondanks die wetenschap, is het bij de eerste oplichtende achterlichten toch even twee keer knipperen. Het spiergeheugen laat mijn linkerhand naar een niet-bestaande hendel grijpen, terwijl ik tegelijkertijd mijn linkervoet laat aftasten naar een pookje om van vier naar twee terug te schakelen. Terwijl ik het gas loslaat merk ik dat de motor ineens omhoog schiet in de toeren en staat de derde versnelling al gereed om gebruikt te worden. Wow. Dit alles speelt zich af in een tijdspanne van misschien drie tellen, waardoor ik pas besef wat er precies gebeurt wanneer ik al tussen de achterste twee auto’s door rij.

Vol-/halfautomaat

Het systeem van Yamaha kan met een knop aan de rechter stuurhelft omgezet worden van volautomaat (AT, automatic transmission) naar halfautomaat (MT, manual transmission). In de automatische stand heb je twee zogenaamde rijmodi: D en D+. D is hierbij in principe de standaardinstelling, waarbij er soepel wordt overgeschakeld en het toerental laag wordt gehouden. Dit is voordelig voor het brandstofverbruik maar ook het comfort. D+ is de sportievere variant, waarbij de computer de motor wat verder hoger in het toerenbereik laat komen en vlotter terugschakelt bij een inhaalmanoeuvre.

Met de flippers aan het stuur, aan de linker stuurhelft, kan je het systeem nog wel overrulen om een versnelling hoger of lager te gaan rijden. Kies je hierbij een versnelling waarvoor de motor in principe niet ‘klaar’ is (denk aan terugschakelen als je bijna het rood van het toerenbereik aantikt), dan laat de motor de koppeling geleidelijk los door middel van het Assist & Slipper-koppelingssysteem.

In de halfautomatische stand heb je de keuze uit vier rijmodi, bestaande uit Sport, Street,Rain & Custom. Met deze laatste kun je eigen rijmodus in elkaar sleutelen door de verschillende hulpsystemen zoals tractiecontrole en wheeliecontrole etc. naar smaak in te stellen.

Kwestie van wennen

Na een flinke avondspits doorstaan te hebben, is het des te fijner om de laatste paar kilometer nog even te kunnen wennen aan het schakelen in de halfautomatische stand. Met je duim (af) en wijsvinger (op) schakel je door de bak heen. Die knoppen zitten net achter de – redelijk volle – linker knoppenconsole verstopt. Bij elkaar zitten er daardoor liefst elf knoppen waar je linkerhand bij kan. Met name het afschakelen is even een dingetje. De ene keer druk ik de claxon in als ik een versnelling lager wil kiezen, dan weer schakel ik terug terwijl ik het knipperlicht naar links wil aanzetten. Een kwestie van wennen. Op een driedaagse trip naar Duitsland hebben we daar gelukkig ruim genoeg tijd voor.

Op de snelweg merk ik dat de automatische stand als vanzelf aangaat. Cruise control aan en achterover leunen, spreekwoordelijk dan. Wel zo fijn dat je linkerhand niet iedere keer in beweging moet komen. Dat scheelt inspanning, maar zorgt er ook voor dat je handschoen wat warmer blijft doordat er niet iedere keer koude wind op je handpalm komt bij het bedienen van de koppeling.

Zodra de eerste Eifelbochten in zicht komen schakel ik eerst over naar de D+-instelling, die sportief automatisch rijden zou moeten bewerkstelligen. Maar ook daarin gaat het me er niet sportief genoeg aan toe. Op een motorfiets als de MT-09 ook niet gek natuurlijk, want die stuurt als een mes en zorgt met het honende geluid van de CP-3 driecilinder voor een honger naar meer snelheid. Vaker en vaker overrule ik de versnellingsbak. Daarbij is het ietwat storend dat je soms, net als je het gevoel van de bocht goed in de vingers hebt ineens wordt onderbroken door een overschakelende motor.

Rijden is schakelen

En daarmee komen we meteen bij de kern van de aversie voor dit soort systemen vanuit diehard motorrijders. Een motorrijder wil zijn motor het liefst volledig zelf in de hand hebben. Dat gevoel van controle is een zekere vrijheid, maar is ook een groot onderdeel van de funfactor. Motorrijden is een werkwoord. Als zaken zoals het schakelen dan geautomatiseerd worden, mist men toch een zekere connectie met die motor.

In de halfautomatische modus heb je die mogelijkheid gelukkig, met nog ene aantal bijkomende voordelen. Zit je namelijk niet op te letten en moet je hard in de ankers omdat je voorligger op de rem gaat, dan kan je je volledig richten op het sturen en remmen. Tijdens dat jij de noodstop maakt schakelt de motor terug, zodat je – eenmaal tot stilstand gekomen – niet bang hoeft te zijn dat je motor afslaat. Dat is veiliger, want het kan maar zo zijn dat een achterligger iets minder goed zit op te letten. Dan kan je ook weer vlot uit zo’n benarde positie wegrijden.

Een blijvertje?

Kortom: het Y-AMT-systeem op deze MT-09 vergt enige gewenning maar is daarna zeker een toevoeging voor wat betreft het moderne motorrijden. De keuze tussen vol- en halfautomaat is een welkome aanvulling, zodat je de motor kan gebruiken op de manier die jij in dat specifieke moment het prettigst vindt. Het Y-AMT-systeem is een aanvulling op de MT-09, die dus ook nog met een traditionele koppeling (inclusief hendel en schakelpook) verkrijgbaar is. De meerprijs hiervan is ongeveer 500 euro. In die prijs is ook het nieuwe keyless-systeem van Yamaha inbegrepen, waardoor je de sleutel in je zak kan houden als je de motor wil starten of de tankdop wil openen.

Zoals een quickshifter, cruisecontrol of zelfs handvatverwarming op de luxere modellen ook bijna niet meer weg te danken zijn, verwachten we dat ook de semi-automatische versnellingsbakken snel bij de standaarduitrusting zullen behoren. Gezien de ontwikkelingen op de markt vanuit verschillende fabrikanten, zou het in ieder geval vreemd zijn als ze binnen een paar jaar weer weg zijn.

Like

...

TwitterFacebookWapp

GEEF EEN REACTIE

Like

...

TwitterFacebookWapp